سدیم نیترات

سدیم نیترات

سدیم نیترات یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین مواد شیمیایی مورد استفاده در صنایع ایران است. همان‌طور که از نام این ماده پیداست سدیم و نیترات عناصر اصلی تشکیل دهنده این ماده می‌باشند و در هر صنعتی که به این دو عنصر احتیاج داشته باشیم می‌توانیم از این ماده استفاده کنیم.

نیترات سدیم ترکیبی بسیار واکنش‌پذیر و با قابلیت انحلال بالا می‌باشد. این ویژگی‌ها در کنار برخی از خواص ذاتی آن سبب شده تا انتخاب اول صنایع و واحد‌های تولیدی باشد. این ماده می‌تواند در صنایعی همچون کشاورزی، مواد غذایی، پزشکی، تولید شیشه مقاوم و … مورد استفاده قرار گیرد.

 

سدیم نیترات

سدیم نیترات چیست؟

سدیم نیترات را به نام‌های متداولی همچون شوره شیلی، Sodium nitrate، Nano۳ و نیتراتین شناخته می‌شود. از خصوصیات اصلی و شاخص این ماده نیز می توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

  • بدون رنگ
  • بوی شیرین
  • به صورت کریستالی
  • قابلیت جذب رطوبت بسیار بالا و انحال بسیار بالا

 

انبار نیترات سدیم

 

انواع سدیم نیترات

انواع مختلفی از سدیم نیترات با درجه خلوص‌های متفاوت و به منظور کاربردهای مختلف وجود دارند که می توان آن‌ها را همچون دیگر مواد شیمیایی به دو دسته آزمایشگاهی و صنعتی تقسیم کرد. سدیم نیترات آزمایشگاهی دارای درصد خلوص بسیار بالا می‌باشد و برای صنایع خاص و آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و  تشخیص طبی استفاده می‌شود.

نیترات سدیم صنعتی نیز دارای درصد خلوص بالا می‌باشد و بیشتر در صنایع و تهیه‌ی کودهای شیمیایی کاربرد دارد. این نوع از سدیم نیترات در حجم‌های بالاتر و به منظور استفاده در صنایع تولید و بسته‌بندی می‌شود.

نحوه تولید سدیم نیترات

خوشبختانه نیترات سدیم تولید شده در ایران دارای کیفیت و درصد خلوص بسیار بالایی می‌باشد و توانسته تا حد بسیار زیادی پاسخ‌گوی بازار مصرف داخل باشد. واکنش‌های تولید نیترات سدیم متعدد می‌باشند که یکی از آن‌ها به شرح زیر است:

۲HNO۳ + Na۲CO۳ >>>>>> 2NaNO۳ + CO۲ + H۲O

حال در ادامه این زنجیره همین نیترات سدیم طی فرایند‌هایی و در واکنش با کلرید پتاسیم می‌تواند به  پتاسیم نیترات تبدیل ‌شود. هر بار این چرخه ادامه پیدا می‌کند تا علم شیمی قدرت خود را بیش از بیش به ما نشان دهد. این علم از ازل تا کنون با ما بوده و این وظیفه ماست که سعی کنیم هر روز بیشتر با آن خو بگیریم و رمز و رازش را کشف کنیم. برخی دیگر از واکنش‌هایی که می‌توانند منجر به ساخت سدیم نیترات شوند به شرح زیر است:

 

Al (NO3)۳ + ۳ NaOH >>>> Al (OH)۳ + ۳ NaNO۳

Pb (NO۳)۲ + ۲ NaOH >>>> Pb (OH)۲ + NaNO۳

Fe (NO۳)۳ + ۳ NaOH >>>> 3 NaNO۳ + Fe (OH)۳

Ca (NO۳)۲ + Na۲CO۳  >>>> 2 NaNO۳ + Ca (CO3)۲

 

سدیم نیترات

 

کاربردهای سدیم نیترات

همان‌طور که گفتیم سدیم نیترات یکی از مهم‌ترین مواد اولیه‌های مورد استفاده در صنعت است و برخی از کاربردهای آن در صنعت به شرح زیر است:

  • تولید کودهای پایه کشاورزی مانند پتاسیم نیترات
  • سدیم نیترات به علت دارا بودن خواصی همچون جلوگیری از رشد باکتری‌های فاسد‌کننده و حفظ رنگ اصلی و طبیعی گوشت در تولید مواد و فراورده‌های گوشتی مانند سوسیس و کالباس و … کاربرد دارد.
  • از نیترات سدیم در صنعت شیشه‌سازی به منظور افزایش شفافیت و مقاومت شیشه‌ها استفاده می‌شود. در این فرایند شیشه‌ها را در حمامی از نیترات سدیم غوطه‌ور می‌کنند. یون‌های سدیم که به سبب انحلال قوی این ماده در آب آزاد شده‌اند بر روی شیشه قرار می‌گیرند و با انجام تعداد واکنش‌ شیمایی و فرایند اکسیداسیون و احیا شیشه‌هایی مقاوم و شفاف تولید می‌شود.
  • ماده اولیه تولید دیگر مواد شیمیایی مانند اسید نیتریک
  • از این ماده می‌توان به عنوان ماده اکسید‌کننده در بمب دود استفاده کرد.

بررسی نکات ایمنی در رابطه با سدیم نیترات

این ماده به صورت مستقیم قابلیت احتراق ندارد ولی در صورتی با دیگر مواد به عنوان ماده سوختی ترکیب شود قابلیت احتراق دارد.

سدیم نیترات در اثر ورود به مجرای تنفسی می‌تواند منجر به التهابات تنفسی شده شده و باعث سرفه و تنگی نفس شود. همچنین این ماده در اثر برخورد مستقیم با چشم و پوست می‌تواند منجر به التهاب پوستی و چشمی شود.

در صورت خورده شدن سدیم نیترات به صورت مستقیم عوارض گوارشی همچون درد شکمی، اسهال، تشنج، سرگیجه و مشکلات سیستمیک دیگر  را شاهد خواهیم بود. پس بهتر است در حین کار با این ماده از خوردن و آشامیدن و استعمال دخانیات پرهیز شود تا از ورود این ماده به بدن پیشگیری شود.

خصوصیات شیمیایی نیترات سدیم نیز به شرح زیر می‌با‌شد:(۱)

  • فرمول شیمیایی: Nano۳
  • جرم مولی: ۹۹۴۷  گرم به ازای هر مول از این ماده
  • شکل ظاهری: پودری یا کریستالی با رنگ سفید
  • چگالی: ۲.۲۵۷ گرم در هر سانتی‌متر مکعب از این ماده در حالت جامد
  • دمای ذوب: ۳۰۸ درجه سانتی‌گراد
  • دمای جوش: ۳۸۰ درجه سانتی‌گراد
  • انحلال‌پذیری در آب: ۹۲۱ گرم نیترات سدیم در یک لیتر آب و در دمای ۲۵ درجه
  • قابلیت انحلال در الکل و آمونیاک: بالا

 

منبع برای مطالعه بیشتر

pubchem.ncbi.nlm.nih.gov

0 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟
خیالتان راحت باشد :)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *